Kwota wolna od podatku to jeden z kluczowych elementów polskiego systemu podatkowego, mający istotny wpływ na sytuację finansową każdego podatnika. Kwota ta, obok płacy minimalnej, ma zapewniać minimum egzystencji każdemu, kto uzyskuje dochody nie tylko z pracy, emerytury czy renty, ale także z działalności gospodarczej czy sprzedaży prywatnych składników majątkowych. Wprowadzenie kwoty wolnej od podatku stanowi zatem ważny punkt polityki socjalnej państwa. Ile wynosi w 2024 roku? Kto może z niej skorzystać?
Z tego artykułu dowiesz się
Co to jest kwota wolna od podatku?
Kwota wolna od podatku to określona przez prawo suma dochodów, do której nie trzeba płacić podatku dochodowego. Innymi słowy, jest to wartość, od której w corocznym rozliczeniu podatkowym nie musimy odprowadzać podatku. Podatek od dochodów płacony jest od dochodów przekraczających tę kwotę.
Kwota wolna od podatku jest ustalana corocznie przez ustawodawcę i może różnić się w zależności od sytuacji gospodarczej kraju oraz polityki podatkowej. Kwota wolna od podatku obejmuje zarówno dochody z pracy na umowie o pracę, jak i z innych źródeł, takich jak umowy zlecenia, emerytury czy renty.
Kwota wolna od podatku – dla kogo to rozwiązanie?
Z ulgi nie skorzysta każdy. Kwota wolna od podatku skierowana jest do podatników rozliczających przychody na corocznie składanych deklaracjach podatkowych PIT-36 i PIT-37, które podlegają opodatkowaniu według skali podatkowej. Kwota wolna od podatku nie może być zastosowana w przypadku przychodów opodatkowanych ryczałtem ewidencjonowanym (PIT-28), liniowo (PIT-36L), z kapitałów pieniężnych (PIT-38) i ze zbycia nieruchomości (PIT-39).
Co ważne, do końca 2022 roku z kwoty wolnej od podatku nie mogły skorzystać również osoby pracujące na umowach cywilnoprawnych, tj. umowa zlecenie czy umowa o dzieło. Zasady zmieniły się w 2023 roku – obecnie miesięczną kwotę wolną od podatku można stosować w przypadku pracowników zatrudnionych na podstawie umowy zlecenie czy o dzieło.
Sprawdź także: KSeF – Krajowy System e-Faktur, czyli rewolucja w świecie fakturowania
Kwota wolna od podatku w 2024 roku – ile wynosi?
Do 2016 roku kwota wolna od podatku wynosiła 3091 zł rocznie. Następnie podniesiono ją do 6600 zł, a później – do 8000 zł. W 2022 roku osiągnęła aż 30 tys. zł. Wartość ta utrzymuje się do dziś. Mówi się jednak o podniesieniu kwoty do 60 tys. zł – taki zapis pojawił się na liście programowej Koalicji Obywatelskiej pod hasłem „100 konkretów na 100 dni”. Oznacza to, że osoby zarabiające do 60 tys. zł brutto (także na działalności gospodarczej) i pobierające emeryturę do 5000 zł brutto miałyby nie płacić podatku dochodowego. Czy to realne?
Według ekspertów podwyższenie kwoty wolnej od podatku do 60 tys. zł mogłoby w obecnych warunkach rynkowych spowodować zmniejszenie obciążeń podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych nawet o 48 mld zł. Zmiany nie są jednak możliwe – przynajmniej w tym roku. Przyczyną jest ograniczony budżet. Prace nad projektem mają zostać wznowione w 2025 roku – zgodnie z obietnicami projekt wejdzie w życie przed końcem kadencji obecnego rządu.
Kwota wolna od podatku a wspólne rozliczenie małżonków
Polskie prawo przewiduje możliwość wspólnego rozliczenia małżonków, którzy posiadają wspólnotę majątkową i są polskimi rezydentami podatkowymi. Co ważne, przepisy Polskiego Ładu zniosły wymóg pozostawania w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy. Oznacza to, że z prawa mogą skorzystać także osoby, które dopiero od niedawna pozostają w małżeństwie. Przepisem uniemożliwiającym wspólne rozliczenie jest natomiast prowadzenie działalności gospodarczej opodatkowanej w formie liniowej lub ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych jednego z małżonków.
Czy w przypadku wspólnego rozliczenia można skorzystać z kwoty wolnej od podatku? Tak. Każdemu z podatników przysługuje możliwość rozliczenia kwoty wolnej, wynoszącej w 2024 roku 30 tys. zł. W praktyce oznacza to, że każdy z nich może zarobić bez opodatkowania kwotę 30 tys. zł.
Sprawdź także: Działalność twórcza jako warunek do zastosowania 50% kosztów uzyskania przychodu
Co to jest kwota zmniejszająca podatek?
W kontekście kwoty wolnej od podatku często pojawia się pojęcie kwoty zmniejszającej podatek. Jest to kwota, o którą podatnik (czyli pracodawca) zmniejsza naliczoną w miesiącu zaliczkę na podatek. Wysokość kwoty zmniejszającej podatek zależy od kwoty wolnej od podatku. Od 1 lipca 2022 roku wynosi 300 zł miesięcznie.
W praktyce kwota wolna od podatku to część dochodu, która nie podlega opodatkowaniu, z kolei kwota zmniejszająca podatek to wartość, która miesięcznie obniża zobowiązanie podatkowe podatnika.
Pracownik, który chce, aby kwota zmniejszająca podatek została uwzględniona w jego wynagrodzeniu, musi złożyć u swojego pracodawcy wniosek o pomniejszenie kwoty zaliczki o 1/12 kwoty zmniejszającej podatek (PIT-2). Zmniejszenie wysokości pobieranego podatku wpływa realnie na wysokość wynagrodzenia. Co ważne, jeśli pracownik nie złoży deklaracji PIT-2 u pracodawcy, nie traci prawa do skorzystania z obniżenia podatku o kwotę zmniejszającą – wartość ta zostaje wówczas uwzględniona w rozliczeniu rocznym.
Jaki podatek przy wyższych dochodach niż 30 tys. zł?
Podatnicy, których dochody roczne nie przekraczają 30 tys. zł (tj. 2500 zł miesięcznie), nie muszą płacić podatku dochodowego. Jeśli wysokość dochodów wyniesie od 30 do 120 tys. zł, są zobowiązani zapłacić podatek w wysokości 12% od nadwyżki ponad 30 tys. zł. Przy zarobkach powyżej 120 tys. zł należy zapłacić 10 800 zł powiększone o 32% nadwyżki ponad 120 tys. zł.