Przez ostatnie dwa lata, tj. od 1 stycznia 2022 roku do 31 grudnia 2023 roku, podatnicy nie musieli płacić minimalnego podatku dochodowego. Przedmiotowe zwolnienie przestało obowiązywać 1 stycznia tego roku. Czym jest podatek minimalny i kto musi go płacić?
Z tego artykułu dowiesz się
Podatek minimalny: tło wprowadzenia
Wprowadzony w ramach Polskiego Ładu podatek minimalny w założeniu miał obejmować podmioty o złożonej strukturze właścicielskiej, korporacje i inne duże podmioty, natomiast miał nie wpływać na osoby rozpoczynające prowadzenie działalności. Celem zmian miało być uszczelnienie systemu podatkowego oraz ograniczenie praktyk przerzucania dochodów z polskich spółek do państw o korzystniejszych zasadach podatkowych.
Regulacje dotyczące podatku minimalnego wprowadzono do art 24ca ustawy CIT 1 stycznia 2022 roku. Z uwagi na trudną sytuację polityczno-gospodarczą ustawodawca zdecydował się zawiesić obowiązywanie nowych przepisów do końca 2023 roku. W okresie zawieszenia doprecyzował i zmodyfikował przepisy (ustawa z 7 października 2022 r., Dz.U. z 2022 poz. 2180), poszerzając zakres podmiotów wyłączonych z liczenia podatku minimalnego, a także wprowadzając uproszczenia przy kalkulacji podatku.
Sprawdź również: Jak rozliczyć PIT z działalności gospodarczej?
Czym tak właściwie jest podatek minimalny?
Podatek minimalny, nazywany podatkiem od spółek lub podatkiem od straty i niskich dochodów, to kolejna forma opodatkowania podatkiem CIT (CIT to podatek od dochodów osób prawnych). Jest to podatek nakładany na tych przedsiębiorców, którzy wykazują straty podatkowe lub bardzo niskie dochody. Podatek obejmuje podatników CIT, którzy mają siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, czyli spółki posiadające osobowość prawną, kapitałowe w organizacji, komandytowe, komandytowo-akcyjne oraz jawne (w określonych przypadkach).
Obowiązek zapłaty podatku minimalnego dotyczy też podatkowych grup kapitałowych oraz podatników prowadzących działalność poprzez położony na terytorium RP zagraniczny zakład. Co do zasady, podatkiem będą objęci niemal wszyscy podatnicy podatku dochodowego od osób prawnych, którzy ponieśli stratę ze źródła przychodów innych niż z zysków kapitałowych lub osiągnęli próg rentowności nieprzekraczający 2% (stosunek dochodów ze źródła przychodów innych niż z zysków kapitałowych do przychodów innych niż z zysków kapitałowych).
W praktyce podatek obciąża firmy z branż charakteryzujących się niską dochodowością lub okresowymi stratami. Są to sektory HoReCa, transportowy, nieruchomości, przemysłu, przetwórstwa, handlu (hurtowego i detalicznego) oraz budowlany.
Kto nie podlega opodatkowaniu?
Podatku minimalnego nie muszą płacić podatnicy będący stroną umowy o współdziałanie oraz ci, którzy niedawno rozpoczęli działalność (w roku podatkowym rozpoczęcia działalności i dwóch kolejnych latach podatkowych). Ponadto z obowiązku zwolnieni się m.in. mali podatnicy CIT (których roczne przychody brutto ze sprzedaży nie przekraczają 2 mln euro), przedsiębiorcy opodatkowani estońskim CIT, firmy, które uzyskały przychody niższe o co najmniej 30% w porównaniu do przychodów z poprzedniego roku, podatnicy postawieni w stan upadłości, likwidacji lub objęci postępowaniem restrukturyzacyjnym, a także których rentowność w jednym z trzech ostatnich lat podatkowych osiągnęła poziom przynajmniej 2%.
Przeczytaj również: Kiedy 8%, a kiedy 23% VAT?
Jak obliczyć podatek minimalny?
Podatek minimalny wynosi 10% podstawy opodatkowania. Pierwszym etapem obliczeń powinno być zatem ustalenie podstawy opodatkowania w oparciu o jedną z metod – klasyczną lub uproszczoną tzw. alternatywną. Ustalenie podstawy wymaga analizy w oparciu o wymogi określone w art. 24ca Ustawy o CIT. Podstawą opodatkowania w podatku minimalnym liczonym metodą klasyczną jest suma:
- 1,5% wartości przychodów spółki (innych niż pochodzących z zysków kapitałowych),
- kosztów finansowania dłużnego przekraczających wartość 30% poniesionych na rzecz podmiotów powiązanych (EBITDA podatnika),
- kosztów usług (np. doradczych czy reklamowych) poniesionych na rzecz podmiotów powiązanych lub praw niematerialnych (powyżej 3 mln zł plus 5% EBITDA)
W przypadku uproszczonej kalkulacji podstawę opodatkowania stanowi 3% wartości przychodów innych niż z zysków kapitałowych osiągniętych w danym roku podatkowym.
Wyboru sposobu ustalania podstawy opodatkowania należy dokonać w zeznaniu składanym za rok podatkowy. Co ważne, podstawę można pomniejszyć o przysługujące odliczenia.
Rozliczenie podatku minimalnego krok po kroku
Warto zaznaczyć, że podmioty zobowiązane do zapłaty podatku minimalnego, nie są zwolnione z podatku CIT należnego na zasadach ogólnych. Podatnik może jednak pomniejszyć podatek minimalny o wartość „klasycznego” podatku dochodowego.
Podstawę opodatkowania, dokonane pomniejszenia i kwotę minimalnego podatku dochodowego należy wykazać w zeznaniu podatkowym. Kwotę podatku należy wpłacać na rachunek właściwego urzędu skarbowego w terminie przewidzianym dla podatku CIT.
Podatek minimalny opłaca się wraz z rocznym zeznaniem podatkowym. Oznacza to, że termin pierwszej zapłaty podatku będzie w 2025 roku.
Kwotę podatku minimalnego za dany rok podatkowy podatnik może odliczyć od podatku dochodowego – w swoim corocznym zeznaniu podatkowym tylko w ciągu trzech kolejnych lat podatkowych bezpośrednio po roku, w którym uiścił minimalny podatek dochodowy.